Diagnoza ADHD u dorosłych

Dlatego w Mindii diagnoza ADHD jest prowadzona jako proces kliniczny: z wywiadem, oceną funkcjonowania w dzieciństwie i dorosłości, narzędziami diagnostycznymi oraz diagnostyką różnicową.

Diagnoza ADHD w Mindii odbywa się stacjonarnie. W tej diagnozie ważna jest nie tylko treść wywiadu, ale także całościowa obserwacja pacjenta: sposób reagowania, napięcie, ruchliwość, kontakt, ekspresja emocji i sygnały płynące z ciała. Spotkanie stacjonarne pozwala zobaczyć więcej niż sama rozmowa przez ekran i lepiej rozumieć pacjenta jako całość.

Kiedy warto rozważyć diagnozę ADHD

Diagnozę warto rozważyć, jeśli od dłuższego czasu doświadczasz trudności takich jak:

• problemy z koncentracją i łatwe rozpraszanie się,
• trudność z rozpoczynaniem i kończeniem zadań,
• odkładanie spraw mimo świadomości konsekwencji,
• chaos organizacyjny, gubienie rzeczy, zapominanie o terminach,
• impulsywne decyzje, mówienie lub działanie bez namysłu,
• wewnętrzny niepokój, napięcie, trudność z odpoczynkiem,
• szybkie przeciążanie się codziennymi obowiązkami,
• poczucie, że wkładasz bardzo dużo wysiłku w rzeczy, które innym wydają się proste.

Ważne jest jednak to, że podobne trudności mogą pojawiać się także w innych sytuacjach klinicznych. Dlatego diagnoza powinna odpowiadać nie tylko na pytanie „czy są objawy?”, ale też „co najlepiej je wyjaśnia?”.

Jak wygląda proces diagnostyczny

1. Konsultacja wstępna

Pierwsze spotkanie służy omówieniu aktualnych trudności, historii funkcjonowania, powodów zgłoszenia oraz oczekiwań wobec diagnozy. Sprawdzamy, czy diagnostyka ADHD jest zasadna i jakie obszary wymagają różnicowania.

2. Wywiad kliniczny i rozwojowy

W diagnozie ADHD u dorosłych ważne jest funkcjonowanie nie tylko obecnie, ale również w dzieciństwie i adolescencji. Objawy ADHD mają charakter neurorozwojowy, dlatego istotne jest ustalenie, czy trudności były obecne wcześniej, w różnych środowiskach i czy realnie wpływały na funkcjonowanie.

3. Ustrukturyzowany wywiad DIVA-5

W procesie diagnostycznym wykorzystywany jest DIVA-5 — standardowe narzędzie stosowane w diagnozie ADHD u dorosłych. Jest to ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny prowadzony w rozmowie z pacjentem. Obejmuje kryteria dotyczące objawów nieuwagi oraz nadruchliwości/impulsywności, zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości.

4. Kwestionariusze i testy psychologiczne

W zależności od celu diagnozy mogą zostać wykorzystane narzędzia przesiewowe, kwestionariusze kliniczne oraz testy oceniające uwagę, kontrolę poznawczą, impulsywność lub inne obszary funkcjonowania. Dobór narzędzi zależy od zgłaszanych trudności i hipotez diagnostycznych.

Zakres badania jest ustalany indywidualnie — nie każde narzędzie jest konieczne u każdej osoby, a wynik testu zawsze wymaga interpretacji w kontekście wywiadu klinicznego i całościowego funkcjonowania.

5. Diagnostyka różnicowa

Ważną częścią procesu jest sprawdzenie, czy trudności nie są lepiej wyjaśnione przez inne czynniki, takie jak:

• zaburzenia lękowe,
• depresja lub przewlekłe obniżenie nastroju,
• choroba afektywna dwubiegunowa,
• trauma i objawy pourazowe,
• spektrum autyzmu,
• zaburzenia osobowości,
• uzależnienia,
• zaburzenia snu, w tym bezdech senny,
• przewlekły stres i przeciążenie,
• czynniki somatyczne lub farmakologiczne.

Rzetelna diagnoza ADHD powinna uwzględniać możliwość współwystępowania różnych trudności, ale też ryzyko nadrozpoznawania ADHD tam, gdzie objawy mają inne źródło.

6. Omówienie wyników i opinia psychologiczna

Na końcu procesu omawiane są wyniki, rozumienie trudności oraz rekomendacje. Jeśli proces diagnostyczny zostanie zakończony, możliwe jest przygotowanie pisemnej opinii psychologicznej.

Opinia psychologiczna może być pomocna podczas konsultacji psychiatrycznej, ale o rozpoznaniu medycznym i ewentualnym leczeniu farmakologicznym decyduje lekarz psychiatra.

Czas trwania i forma

• Proces diagnostyczny: zwykle 4 spotkania, a w przypadku bardziej złożonych trudności może wymagać 5 spotkań
• Czas spotkania diagnostycznego: zwykle 45–50 minut
• Dla kogo: osoby dorosłe, od 18 roku życia
• Forma: stacjonarnie — Sosnowiec, ul. Mariacka 4/II/14

Diagnozę ADHD prowadzi obecnie mgr Ewelina Adamczewska — psycholog i psychoterapeutka psychodynamiczna w trakcie całościowego szkolenia psychoterapeutycznego, korzystająca z regularnej superwizji i pracująca z osobami dorosłymi.

Co warto przygotować przed diagnozą

Pomocne mogą być:

• świadectwa szkolne lub opis funkcjonowania z okresu szkoły,
• informacje od rodzica lub osoby, która znała Cię w dzieciństwie,
• wcześniejsza dokumentacja psychologiczna lub psychiatryczna,
• lista aktualnych leków i rozpoznań medycznych,
• opis najważniejszych trudności w pracy, nauce, relacjach i codziennych obowiązkach.

Brak dokumentów z dzieciństwa nie zawsze uniemożliwia diagnozę, ale może ograniczać pewność wnioskowania. Wtedy szczególnie ważny staje się dokładny wywiad kliniczny.

Jeśli nie masz dostępu do informacji z dzieciństwa, warto powiedzieć o tym już na początku procesu. Nie przekreśla to możliwości diagnostycznych, ale wpływa na sposób formułowania wniosków i poziom pewności diagnostycznej.

Najczęściej zadawane pytania

Potrzebujesz rozmowy i nie wiesz, od czego zacząć?

Możesz zadzwonić lub napisać SMS. Podczas pierwszego kontaktu pomożemy ustalić, czy lepsza będzie konsultacja, psychoterapia, diagnoza czy inna forma pomocy.

Zobacz też

• Diagnoza różnicowa ADHD
• Diagnoza osobowości
• Psychoterapia psychodynamiczna
• Konsultacje psychologiczne
• Wsparcie w uzależnieniach